ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊလႄႈဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၶိုၼ်းမႄးၶိုၼ်းပိူင်မိူင်းဢေးသီးယႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ?

 ၸိုဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈ - JOE BUCCION

 

ၸိုဝ်ႈၽူႈပိၼ်ႇ - Tzai Hsur Lao

လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈ ထရမ်ႉ လႆႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႇၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ  မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇႁိုင်သင်ၼႆႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၼႆႉမၼ်းၼႄဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတီႈၼႂ်းတွၼ်ႊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ လွင်ႈၼိမ်သဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈဢမႄႇရီႇၵၢၼ် လႄႈ မၢၼ်ႊၼႆႉ ၸၢင်ႊလႅၵ်ႈလၢႆႊၵႂႃႇၼႆယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ ဢၼ်တေၸတ်း

ႁဵတ်း ၼႂ်းလိူၼ် ၼႆႉၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝႃႇသျိၼ်ႇတၢၼ်ႇ ၶဝ်မီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇတေၶိုၼ်းသၢင်ႈလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵပ်းသၢၼ် ဢၼ်လႆႈၵိုတ်းယင်ႉမႃးသိပ်းပီႊပၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

 

လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ပႆႁိုင်သင်

 

ၸုမ်းၾၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ၶဝ်ၼႄဝႆႉဝႃႈ တီႈဢေးသျႃးပွတ်းၵၢင် လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈႁၼ်ဝႃႈ မီးလွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်တင်းၼမ် လႄႈ လွင်ႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်မၼ်ႈ ၵိုမ်းယိုၼ်းယၢဝ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်း ၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းၶႃႇၸၢၵ်ႈသတၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၵႃႊၶၼ်တင်းမူတ်းတေတူၵ်းယူႇ 17 ပီႇလီႇယၢၼ်ႇ တေႃႇလႃႇသေ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပႃးငိုၼ်း တႃႇသိုဝ်ႉ ႁိူဝ်းမိၼ် မိူင်းဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ 4 ပီႇလီႇယၢၼ်ႇ တေႃႇလႃႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းဢူဝ်ႇၸီႇပႅၵ်ႉၵိတ်ႉသတၢၼ်ႇ (Kazakhstan)ၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇမၵ်း မၼ်ႈဝႆႉ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ပႃးဝႆႉ တႃႇႁိူဝ်းမိၼ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 8 ပီႇလီႇယၼ်ႇ တေႃႇလႃႇပၢႆၼၼ်ႉယူႇ။

 

မိူင်းဢၼ်ၸမ်ၵၼ်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ လႄႈ လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉတင်း မိူင်းထႆး၊ မလေးသီးယႂ်း၊ ၶမ်ႇပူဝ်းတီးယႃး ၊ ဝႅတ်ႉၼမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇလႄႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပုၼ်ႈတႃႇတေယႃႉပႅတ်ႈ ၼႅင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵၢၼ်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ တိူဝ်းၼမ်မႃးထႅင်ႈ။  လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး တူဝ်ယၢင်ႇဢၼ်တေၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တွၼ်ႈတႃႇၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵပ်းသၢၼ်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉလႄႈသင် လွင်ႈသဵင်ႇတႃႉ ဢၼ်ၸုမ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်

တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃးဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

လွၵ်းလၢႆးၵၢၼ်ၽႅၼ်တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႊ

 

လႅၼ်လိၼ်မိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႊ ဢၼ်လဵဝ်ၵွၺ်း ထုၵ်ႇလီလႆႈသႂ်ႇၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ် ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်း ၸုမ်း ဢႃႇသီႇယၢၼ်ႇ ဢၼ်လဵဝ် ဢၼ်မီး သုၼ်ႇလႆႈ ၶဝ်ႈထိုင် ပၢင်ႇလၢႆႇ ပင်းၵလႃး လႄႈ ပၢင်ႇလၢႆႇ ဢႅၼ်ႇတမ်ႇမၼ်ႇ ၼႆလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ မီးဝႆႉ ၼႃႈတီႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ၵွင်ႉသၢၼ် ဢေးသျႃး ပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႊ ၵုမ်းၵမ်လႆႈၼႃႈလိၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႄႇ၊  ဢိၼ်းတီးယႃး၊ ပင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ၶဝ်တေႃႉသူင်ႇၶူဝ်းၶွင် လႆႈငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ် ၸဵမ်ဢဝ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

 

ပၵ်းပိူင်မိူင်းဢမေႇရီႇၵၢၼ် ဢၼ်လႆႈမီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း သၢဝ်းပီႊပၢႆၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးလွင်ႈၶေႉ သဵင်ႇ တေႃႇၸိုင်ႈမိူင်း

ၸိူဝ်းႁဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်မိူင်းဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇလႄႈ မိူင်းမၢၼ်ႊဝႃႈ ၶဝ်လႆႈႁႃ ၽူႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ်တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇလႅၼ်မႃး တႃႇႁူမ်ႈၼႃႇၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇသိုၵ်း လႄႈ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် ပုၼ်ႈတႃႇတေႁုၼ်ႈမုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်မီးလွင်ႈၸႅင်ႈလႅင်ႈ လႄႈ တႅတ်ႈတႅတ်းတေႃးတေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်းမၢင်ဢၼ် ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ႁႂ်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇတႃႇတေၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်း သၢၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ဢေးသျႃး ဢၼ်ႁဵတ်းမိူဝ်ႈလိူၼ် ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် လႆႈၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈထတ်းသၢင်တေႃႇလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈမိူင်း မၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉလႆႈပိူင်းၼႄဝႆႉဝႃႈ လိူဝ်သေၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈတိူဝ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉဢမ်ႇၼၼ် ႁူႉပွင်ႇပႃး လွၵ်းလၢႆးၽႅၼ်ၵၢၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

လွၵ်းလၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ် ဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈ

 

ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး ပၵ်းပိူင် ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ တင်းၼမ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊၼႄပၼ် ၵၢၼ်ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ မိူင်းဢမႄႇရီႇၵၢၼ်ႇ တႃႇတေ

ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႂ်းၵၢၼ် ၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈ  ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်း တီႈမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉသေ ၽွင်းလူင် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ Rubio ၼၼ်ႉလၢတ်ႈဝႃႈ ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် တေဝႄႈလွင်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၼိူဝ် လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း ၶွင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ လွင်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင် ဢမ်ႇၼၼ် ၵႃႊၶၼ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၼ်မီးၶေႃႈထၢမ်ၼၼ်ႉယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ် ပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း တီႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႊၼႆ တေၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း ပၵ်းပိူင် ဢၼ်ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႊပိုတ်ႇပၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉ

ဢိုတ်းဝႆႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

 

ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတႄႉ တေလႆႈၵေႃႇတင်ႈ လွင်ႈၵမ်ႉၸွၺ်ႈၼႂ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်တေပၼ်ၽွၼ်းလီ ၶွမ်ႇပၼီႇဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ ပႃးၸဵမ် ၶိူင်ႈၶူဝ်း တႃႇႁိူဝ်းမိၼ်၊ လွင်ႈၶပ်ႉၶိုင်ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေၼႄဝႃႈ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈလွင်ႈၵၢၼ်ပၼ်

တၢင်းၽိတ်း ပၼ်တၢမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

ပၵ်းပိူင် ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ ပီႊ 2023 ၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ် ၶွမ်ႇပၼီႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၵႅတ်ႉ(gas) ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈလီငၢမ်း။ လွင်ႈၶိုၼ်းထတ်းသၢင် လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ် U.S. ၶဝ် ၶႄႉသဵင်ႇၵၼ်တင်း ႁူင်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၶိူဝ်း ဢၼ်ၵုမ်းထိင်းဝႆႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇၶဝ် ပႃးမႃးငိုၼ်းလူင်းတိုၼ်း လႄႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ သေဢမ်ႇၵႃး ဢဝ်မႃးပႃး ပိူင်သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢၼ်ၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ၸၢင်ႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မိူင်းမၢၼ်ႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ

ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ တေပၼ်ၽွၼ်းလီ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမိူင်းမၢၼ်ႊၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႄႈ မႅၼ်ႈငမ်ႇၸွမ်းၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလႄႈ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်တေပဵၼ်မႃး

 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မိူင်းမၢၼ်ႊ ၵမ်ႈၼမ်လၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈၽွမ်ႉၸွမ်းလွင်ႈဢၼ်တေႁူမ်ႈၸွမ်းမိူင်း ဝႃႇသျိၼ်ႇတၢၼ်ႇ ( Washington )ၼႆႉၼႆယူႇ ပိူင်လူင်မၼ်းယိူင်းၸူးထိုင်ၵၢၼ်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၼိူဝ်ဢွၼ်း လၢႆးဢၼ်ယိူင်းၸူးထိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမႄႇရီႇၵၢၼ်ၶဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႊၵေႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ် ၽဵဝ်ႈၸုမ်း ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ လႄႈ ၸုမ်းလႅၼ်ငိုၼ်းမၢင်ႊတီႈ

မၢင်ႊၸုမ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ပိူင်းၼႄဝႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈ ႁူမ်ႈၸွမ်းၼႂ်းၵၢၼ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵၢၼ်ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ ဢၼ်တင်းသွင်မိူင်းလႆႈမႆႈၸႂ်ဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ပၵ်းပိူင်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ “မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ပွၵ်ႈၵမ်းသၢမ်” ဢၼ်ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး တီႈမိူင်းမုၼ်ႇ ၵူဝ်းလီးယႃး လႄႈ မိူင်းၶႃႇၸၢၵ်ႈသတၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၼႄလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် တႃႇတေၵပ်းသိုပ်ႇတင်း ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းဢၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်း ၼႂ်းၵႄႈၵူႊမိူင်းမိူင်း ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ

ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ် ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် တင်း မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၸႃႉၸိူဝ်းဢၼ်လွင်ႈယႂ်ႇ မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ်ၵေႃႇသၢင်ႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လွတ်ႈလႅဝ်း တင်း မိူင်းဢမေႇရီႉၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

ၵၢၼ်ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်

ၶၢဝ်းတၢင်း သၢဝ်းပီႊမႃးၼႆႉ ပၵ်းပိူုင်မိူင်း U.S. ၼႆႉတႅၼ်းတီႈတေပဵၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵပ်းသၢၼ် ၵၼ်လီမႃးၼၼ်ႉမိူင်းၽႂ်

မိူင်းမၼ်း တိူဝ်းပဵၼ် လွင်ႈယူႇႁင်းၵွၺ်းၶေႃၶေႃၼမ်မႃးၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယွၼ်ႇယၢၼ်းပၼ် ၽႅၼ်ၵၢၼ် ၽူႈၶေႉၶဵင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈဝႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်လႄႈ ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ မီးၶေႃႈထၢမ်မႃးဝႃႈ လွင်ႈသိုပ်ႇယူႇ

ႁင်းၵွၺ်းၶေႃၶေႃၼႆႉ ၸွင်ႇမၼ်းတေတိူဝ်းပဵၼ် ၽွၼ်းလီတေႃႇ ဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ လီလိူဝ်မႃးႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၶဝ်ႈပႃး ႁဵတ်း

သၢင်ႈၼၼ်ႉ တေတိူဝ်းပဵၼ်ၽွၼ်းလီယူႇႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။

 

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေမႃးၼႆႉ တေပဵၼ်ၽၵ်းတူပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်တေႃႇ ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တေ ဢမ်ႇမၼ်ႈၵိုမ်းမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ

ယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႊၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ လွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ၸိုင်ႈမိူင်း မိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵၢၼ်

ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ လွၵ်းလၢႆးၶဝ်ႈၸူးၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေၵုမ်းထိင်းလႆႈ ၼမ်ႉမႅတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းတင်းၼမ် ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် ၶူင်ႊႁဵတ်းတႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ယူႇလွၺ်းလွၺ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႊ ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

ၼႃႈလိၼ်ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇမိူင်း ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ်ၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ်သေ  ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မိူင်းဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇတႄႉ တေၶေႉသဵင်ႇ တႃႇတေႁူမ်ႇငမ်းၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႊလႆႈ

ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တေသိုပ်ႇပႂ်ႉတူၺ်း ၽူႈၶေႉသဵင်ႇၶဝ် ထတ်းသၢင် တေႃႇတီႈၼႃႈလိၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉသေ တၢင်တူဝ်ၸုမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၶဝ် ဢၼ်တေ ၸၢင်ႊမီး ၽွၼ်းယွၼ်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်း တေႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း ၼိူဝ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇပႃႇသီႇၾိၵ်ႉ ၼၼ်ႉ ယူႇယဝ်ႉ။

 

မၢႆတွင်း ၸုမ်းၾၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ပႆႇႁိုင်သင်မႃးၼႆႉဝႃႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႈမိုဝ်း တီႈဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၵၢင် လႄႈ တီႈလိၼ်လူင် ဢေးသီးယႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်ၶႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈဝႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ် မိူင်းဢမေႇရီႇၵၢၼ်ႇ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လႅၼ်ႊလိၼ် မိူင်းမၢၼ်ႊ၊ ၶူဝ်းငဝ်ႈတိုၼ်း လႄႈ ၼႃႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းဢေးသီးယႂ်းၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပၵ်းၸႂ် တႃႇၶဝ်ႈၸူး ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

 

 

Reference

Buccino, J. (2025, December 22). Myanmar elections: U.S. policy reset in Southeast Asia? RealClearDefense. https://www.realcleardefense.com/articles/2025/12/22/myanmar_elections_us_policy_reset_in_southeast_asia_1154722.html?utm_source=chatgpt.com

 

 

Kaw Dai

Ethnicity

Introduction
Ethnicity is a term refers to a group of people presumed to live in the same society, share the same culture and same language. Nowadays, ethnic diversity is visible in many countries. Diversity of ethnic groups leads to ethnic conflicts in every place with many different ways. There are many factors which cause ethnic conflicts. The factors will be explained below and the taken examples are from Burma.

The First World War or the Great War

    

The major spark of World War I is the assassination of Austrian Hungarian throne in 28th June 1914 by a small group of people. The group wanted to be free from Austrian Hungarian and create an independence Hugo Serbia. On responsible for the assassination, Austrian Hungarian declared war with Serbia on July 28, 1914 exactly one month after the assassination. Another causes of the Great War, some historian said, it is because of the tension such as imperialism, economic, resources between European countries: France, United Kingdom and some other countries which shared the tension.

Food Inc and New Security

           

    The documentary movie about “Food Inc” has a lot of relations to the study of International Relation. First, the movie is about the story of food we eat today. Second, it is about the consequences of today food. Third, it is about the movement of alternative food. Fourth, in this paper, I will discuss about the food issue in the movie and new human security in the field of International Relation.

Self-preparation for the next decade

Currently, the world population has reached to 7 billion in 2011. When look beyond for a decade in the year of 2021, the world population would probably be about 8 billion. The population in the so-called “third world countries” will be continue to increase surely. As those countries are perusing developments in term of economic, social, and other factors, with the need of labors force as well as human resource, there will no population control policies. At the mean time, the population of the developed countries will be stable, because they are enjoying their lives and less think about getting married. So, the majority of the population will be senior citizens and working ages. On the other hand, in the developing countries, the majority of the population will be young age and adults who are dependent.